Niveaus (5) | LT1 | LT2 | LT3 | LT4 | LT5 |
| beginner | gevorderde | beginnend professional | professional | expert |
Competenties (8) |
Descriptoren ↓ |
Descriptoren ↓ |
Descriptoren ↓ |
Descriptoren ↓ |
Descriptoren ↓ |
1. Transfercompetentie | | | | | |
---|
De kennis, vaardigheden en attitude die nodig zijn om teksten op een vereist niveau te vertalen in de hoofdtaal. De transfercompetentie omvat het vermogen om problemen van tekstbegrip en tekstproductie te herkennen en om deze problemen op een gepaste manier op te lossen en voor het uiteindelijke resultaat in te staan. |
---|
begrip bronteksten | kan bronteksten begrijpen | kan literaire bronteksten begrijpen | kan literair bronteksten in detail begrijpen | - | - |
identificatie van vertaalproblemen | kan vertaalproblemen identificeren | kan literaire vertaalprobleem identificeren | kan literaire vertaalproblemen op verschillende manieren oplossen | - | - |
kennis van vertaalstrategieën | kent verschillende vertaalstrategieën | kan de implicaties van vertaalstrategieën doorzien en een geschikte vertaalstrategie bepalen | kan vertaalstrategieën bewust inzetten | - | - |
productie doelteksten | kan een doeltekst produceren | kan een literaire doeltekst produceren | kan een literaire doeltekst produceren die voldoet aan de normen voor publicatie | - | - |
verantwoording van de vertaling | - | kan individuele keuzes en beslissingen verantwoorden | - | kan diens vertaling als geheel verantwoorden | - |
vertaalaanpak | - | kan verschillende manieren onderscheiden om een vertaling aan te pakken | kan diens eigen vertaalbenadering toelichten | kan een vertaalopvatting selecteren | kan over diens vertaalopvatting reflecteren in een voorwoord of commentaar bij een vertaling |
literaire creativiteit | - | - | ontwikkelt de vaardigheid om oplossingen te vinden en keuzes te maken buiten aangeleerde procedures en methoden | kan oplossingen vinden en keuzes maken buiten aangeleerde procedures en methoden | optimale creatieve vaardigheid |
2. Talige competentie | | | | | |
---|
Grammaticale, stilistische en pragmatische beheersing van de brontaal en de doeltaal in het bijzonder op het gebied van lezen en schrijven |
---|
brontaalcompetentie | ERK B2 voor lezen | ERK C1 voor lezen | - | - | - |
doeltaalcompetentie | ERK C1 voor lezen en schrijven | ERK C2 voor lezen en schrijven | - | - | - |
literaire taal | kan (kenmerken van) literaire taal herkennen | kan literaire stijlen toepassen | kan een geschikte literaire stijl gebruiken | beheerst verschillende literaire stijlen adequaat | - |
taalvariatie | kan taalvariatie herkennen | kan taalvariatie toepassen | kan een geschikte taalvariant gebruiken | - | - |
3. Tekstcompetentie | | | | | |
---|
De kennis van literaire genres en stijlen en de bekwaamheid om die kennis toe te passen bij de analyse van bronteksten en de productie van doelteksten. |
---|
tekstanalytische vaardigheden | kan bronteksten analyseren | kan literaire bronteksten analyseren | kan een vertaalrelevante analyse maken van een literair tekst | - | - |
kennis van literaire genres | kent genretradities in de doelliteratuur | kent genretradities in de bronliteratuur | kan omgaan met specifieke genres en teksttypes | specialiseert zich in minimaal één genre | - |
kennis van stilistische kenmerken van een brontekst | - | kan stilistische kenmerken van een brontekst herkennen | kan verschillende stilistische kenmerken evalueren | - | - |
toepassing van literaire technieken | - | kan creatief omgaan met specifieke uitdagingen van een tekst | kan literaire technieken toepassen | kan complexe literaire technieken toepassen | - |
productie van doelteksten met stilistische bijzonderheden | - | kan een doeltekst produceren in een bepaalde stijl | kan creatieve oplossingen vinden en keuzes maken | kan doelteksten produceren in verschillende stijlen | - |
redactionele vaardigheden | - | kan eigen tekst redigeren | kan teksten redigeren zodat ze geschikt zijn voor publicatie | kan teksten persklaar maken | - |
machinevertaling en AI-gebruik | - | is op de hoogte van de ontwikkeling van machinevertaling en het gebruik van AI voor literaire teksten | kan de output van machinevertaling en AI-hulpmiddelen beoordelen | - | - |
4. Heuristische competentie | | | | | |
---|
Het vermogen om op een efficiënte manier de talige en thematische kennis te verzamelen die nodig is om een brontekst te begrijpen en een doeltekst te produceren; het vermogen naslagwerken en digitale informatiebronnen efficiënt te gebruiken; het vermogen tekstkritiek te beoefenen, tussen verschillende tekstedities te differentiëren en de consequenties voor de productie van een doeltekst in te zien. |
---|
referentiemateriaal zoeken | kan referentiemateriaal vinden | kan specifiek referentiemateriaal vinden | kan referentiemateriaal gebruiken op een manier die relevant is voor vertaling | - | - |
zoeken op het internet | kan digitale zoekstrategieën toepassen | kan digitale zoekstrategieën vertaalrelevant toepassen | - | - | - |
differentiëren tussen tekstedities | - | kan tekstedities onderscheiden | kan met tekstedities vertaalrelevant omgaan | - | - |
kritisch apparaat gebruiken | - | kan kritische apparaat gebruiken | - | - | - |
CAT-tools gebruiken | - | kent CAT-tools | kan CAT-tools gebruiken | - | kan een bijdrage leveren aan de ontwikkeling van CAT-tools voor literaire vertaling |
5. Literair-culturele competentie | | | | | |
---|
Het vermogen om kennis van de bron- en doelcultuur in te zetten bij het maken van een literaire vertaling. De term omvat ook het vermogen om om te gaan met culturele verschillen en om teksten te onderscheiden naar literaire stroming, school, periode en stijl. |
---|
situering van de brontekst | kan een brontekst plaatsen in de broncultuur | is in hoofdlijnen vertrouwd met de literaire traditie van de broncultuur | kent de literaire traditie van de broncultuur goed | - | - |
situering van de doeltekst | - | ontwikkelt het vermogen om een doeltekst te situeren in het literaire bestel van de doelcultuur | kan de eigen vertaling situeren in de doelcultuur | kent de literaire vertaaltraditie van de doelcultuur | draagt bij tot de literaire vertaaltraditie van de doelcultuur |
begrip van cultuurspecifieke elementen | kan cultuurspecifieke elementen herkennen | kan cultuurspecifieke elementen herkennen met het oog op vertaling | kan effectief omgaan met cultuurspecifieke elementen | - | - |
interculturele vaardigheden | kan verschillen tussen bron- en doelcultuur herkennen | - | kan effectief omgaan met verschillen tussen bron- en doelcultuur | - | - |
intertekstuele vaardigheden | - | kan intertekstuele referenties herkennen | kan effectief omgaan met intertekstuele referenties | - | - |
6. Professionele competentie | | | | | |
---|
Het vermogen kennis te vergaren over het beroepsveld en een attitude te ontwikkelen die daarbij past of verwacht wordt. |
---|
kennis van vakverenigingen | - | kent vakverenigingen | beantwoordt aan de criteria om zich aan te sluiten bij een vakvereniging | kan een actieve rol opnemen in vakverenigingen | - |
kennis van uitgeven | - | heeft globale kennis van het uitgeversveld en het publicatieproces | kent uitgevers van literaire vertalingen; kent imprints, fondsen en reeksen (fictie, jeugdliteratuur, etc.); kan leesrapporten schrijven | is op de hoogte van het uitgeefbeleid en van criteria voor selectie en programmatie | kent de criteria voor en kan bijdragen aan de oprichting van een fonds of reeks |
kennis van literaire subsidies | - | is bekend met literaire subsidies | kan een beroep doen op literaire subsidies | kan regelmatig een beroep doen op literaire subsidies | - |
kennis van juridische aspecten | is zich bewust van juridische aspecten | heeft globale kennis van copyright, verbintenissenrecht, wettelijke verplichtingen, tarieven etc. voor vertalers | kan onderhandelen over contracten | - | - |
kennis van ethische aspecten | is zich bewust van ethische aspecten | kan reflecteren over ethische aspecten | kent professionele ethische codes en normen in bron- en doelcultuur en kan die toepassen | kan bijdragen aan de ontwikkeling van professionele ethische codes en normen | kan gezaghebbende ethische uitspraken doen |
kennis van heersende vertaalopvattingen | kent literaire kritiek in de broncultuur | kent vormen en tradities van vertaalkritiek in de doelcultuur | kan het vertaaldebat volgen | neemt deel aan het vertaaldebat | - |
netwerkvaardigheden | - | kan netwerkactiviteiten opzetten | kan aan een netwerk deelnemen en de voordelen ervan benutten | kan een netwerk actief inzetten om vertalers en vertalingen te promoten | - |
didactische vaardigheden | - | - | heeft elementaire didactische vaardigheden | heeft gevorderde didactische vaardigheden | kan opleiders opleiden |
verdere opleiding | - | - | volgt opfriscursussen | - | geeft cursussen op het gebied van het vertalen |
vaardigheden op het gebied van ondernemerschap | - | kent businessmodellen voor vertaalwerk | kan als beroepsvertaler een businessmodel implementeren | - | - |
professionele vaardigheden | - | houdt zich aan deadlines | kan diens werk organiseren | kan vertaalopdrachten verwerven en parateksten schrijven | - |
7. Evaluatieve competentie | | | | | |
---|
Het vermogen om vertalingen, vertalers en het vertaalproces te beoordelen en te evalueren. |
---|
evaluatieve vaardigheden | kan vertaalkeuzes verantwoorden | kan de kwaliteit van andermans vertaling inschatten | kan de kwaliteit van andermans vertaling beoordelen | kan vertalingen systematisch beoordelen | - |
selectie beoordelingsmethoden | - | - | kent vormen van beoordeling | kan passende vormen van beoordeling selecteren | kan passende vormen van beoordeling inzetten |
vertalingen vergelijken | kan verschillen tussen vertalingen herkennen | kan verschillen tussen vertalingen van dezelfde tekst interpreteren | kan verschillen tussen vertalingen beoordelen | kan vertaalkritiek uitoefenen | - |
beoordeling van vertaalvaardigheid | - | - | ontwikkelt het vermogen om vertaalvaardigheid te beoordelen | kan het niveau van de vertaler inschatten | kan vertaalexpertise doorgeven |
zelfreflecterend vermogen | kan reflecteren over eigen vertalingen | - | kan een inschatting maken van de eigen literaire vertaalvaardigheid | - | kan het eigen competentieniveau optimaal inschatten |
8. Onderzoekscompetentie | | | | | |
---|
Onderzoekscompetentie is het vermogen om methodisch onderzoek te doen naar vertalingen om de vertaalpraktijk te voeden |
---|
onderzoeksmethoden | - | kan onderzoeksmethoden gebruiken | - | - | - |
kennis van vertaaltechnieken | - | kan vertaaltechnieken onderscheiden en benoemen | - | - | - |
kennis van vertaaltheorieën | - | kent verschillende vertaaltheorieën | - | - | - |
academische vaardigheden | - | kan vertalingen analyseren op een academisch niveau | - | - | - |
kennis van vertaalwetenschappelijke paradigma's | - | kent verschillende vertaalwetenschappelijke paradigma's | begint bijdragen te leveren aan het vertaalwetenschappelijke debat | levert doorwrochte bijdragen aan het vertaalwetenschappelijke debat | levert innovatieve bijdragen aan het vertaalwetenschappelijke debat |